دات نت نیوک
06 خرداد 1397
En | 

سیمای شهری

اگر مردم بخواهند به محیط اطراف خود بی اعتنا باشند، شهر و سیمای آن جولانگاه کودکانی خواهد شد که در نهایت علاقه و حسن نیت، ممکن است داشتن مظاهر قابل تحسین سیمای شهر را با آراستن کیک عروسی اشتباه بگیرند و از آن بالاتر، ممکن است خود مردم برای بزک کردن بخشی از شهر که متعلق به خودشان است، اشخاص غیر متخصص را خبر کنند.

در صورت مطلوب نبودن سیمای شهر، پیامدهای ذیل به وجود می آید: فراموش شدن سریع، عدم تعلق محیط، از دست دادن هویت، قابل شناخت نبودن، کم رنگ شدن روابط اجتماعی که چنین پیامدهایی بر نامطلوب شدن آن دامن می زند (کوین لینچ)

مفهوم منظر و سیمای شهر

منظر شهری عبارت از ترکیبی از آمیزه های فیزیکی، هندسی و طبیعی فضاهای شهری است که بر اساس اصول زیباشناسی و تناسب رنگ ها با رعایت ضوابط کاربری فضا و با استفاده از ذوق و هنر معماری به وجود می آید. در فضاهای شهری هنر معماری می تواند با استفاده از سه عنصر فیزیک(مصالح ساختمانی) ، هندسه(تجسم فضایی شکل ها) و طبیعت(بستری که شهر روی آن ساخته شده) منظری را ایجاد کند که بر بیننده و استفاده کننده از فضای شهری تاثیر زیبا شناسانه ای بگذارد.

مشکلات سیمای کنونی شهرهای ایران

پی بردن به این نکته که نظم و نظامی در ساختمان های ساخته شده در شهرهایمان وجود ندارد، چندان مشکل نیست. کافیست در خیابان های شهر  قدم بزنیم و نگاهی به ساختمان های چپ و راست خود بیاندازیم تا به روشنی برایمان آشکار شود معنی «آشفتگی» و «هرج و مرج» دقیقا چیست.

چند نمونه از آشفتگی بصری در نماهای شهری:

- بی نظمی در خط آسمان: خط آسمان شهر عبارت است از میانگین ارتفاع ساختمان های یک شهر، جایی که فضای خالی آسمان آغاز می شود. وجود خط آسمان زیبا و منظم، شاید تاثیرگذارترین عامل در نظم دهی به فضای شهری باشد. کم توجهی به آن تا آنجاست که اگر از گذشته خط آسمان قابل قبولی به جا مانده بود، ساختمان های جدیدی که بدون توجه به آن ساخته شده اند آن را از بین برده اند.(به عنوان نمونه: آنچه که امروز به هنگام گذر از خیابان ناصرخسرو در تهران می بینیم ردیف ساختمان های دو طبقه قدیمی هستند که خط آسمان منظم و هم تراز آن ها، علاوه بر ایجاد پرسپکتیوی دلپذیر برای خیابان، موجب پررنگ تر شدن نقش مناره موجود در آن می شده است، هر چند در ساخت و ساز های جدید این خط اسمان بر هم خورده است و جذابیت مناره به عنوان تک عنصر عمودی خیابان از بین رفته است)

- الحاق جزییات جدید به نمای ساختمان ها

- تنوع کنترل نشده در رنگ ها و مصالح مورد استفاده در نماهای شهری

- تنوع بی حد و مرز در نماهای شهری

- سایر عوامل شامل:

وجود تک بناها: شهری را که بخش هایش از هم دور افتاده باشند، نمی توان شهر به حساب آورد، شهر آن است که محکم ما را در آغوشمان کشد(کریستیان نورنبرگ)، سیاست های اشتباه مانند فروش تراکم، ایجاد طرح های فرادست و نیز طرح های کلان توسعه شهری بدون توجه به فرهنگ بومی، نبود مقررات جامع به عنوان راهنمای طراحی، محدودیت های مالی و فنی در اجرا، تغییر کاربری ها، عدم مقیاس، عقب نشینی، تبلیغات محیطی

راهکاری مناسب برای دستیابی به سیمای شهر مطلوب

هر انسان در ذهن خود از هر پدیده ای، ایده آلی دارد. زمانی به پدیده ای زیبا می گوییم که به ایده ال ذهنی ما نزدیک باشد. بسیاری از مردم از ارزش بالقوه ای که در محیط متوازن موجود است بی خبرند. از مهم ترین راهکارهای مناسب برای دست یابی به سیمای شهر مطلوب می توان به موارد زیر اشاره نمود:

- سامان دهی نمای شهری با الویت نماهای فرسوده

- زیباسازی محیط شهری با استفاده از اصول رنگ و نور

- ایجاد تعادل در منظر خیابان

- استفاده از نقاشی دیواری و کارهای گرافیکی در بدنه خیابان ها

- به کارگیری سنگ در بهسازی پارک ها و میادین و پیاده روها با هدف زیبایی و بالا بردن کیفیت

- بالا بردن حس تعلق به فضاهای تاریخی و یادمانی و همگرایی با بناهای جدید

- سامان دهی کاربری ها و انتقال کاربری های مزاحم از بدنه

- استفاده از فضای باز شهری(مثل زمین های بازی و پارک های خطی و محله ای و منطقه ای)

- حضور مردم و همبستگی اجتماعی(توجه به نیازهای مشترک مردم با ایجاد پاتوق محله برای جذب و مشارکت آن ها در طرح ها)

- برقراری تناسب(انطباق فعالیت ها با فضاهای مربوطه)

- نظم دهی و کنترل درست

- درخت کاری و فضای سبز

- تقدم وحدت بر کثرت

- الگوهای طراحی و معماری ابنیه

- الگوهای ساخت و ساز و اجرا و نوع مصالح

- مدیریت و اجرای طرح های بهسازی سیمای شهر

- حدود و مرزهای مشخص لبه های قوی

- ایجاد سرزندگی و حس نقاشیگونه: نقاشی گونه یعنی در شیوه طراحی و نگاه کردن به شهر، همانگونه که برای نقاشی، عناصر گوناگون به نحوی هماهنگ در کنار یکدیگر می نشینند، شهر نیز باید به این نحو آرایش یابد. منظر، باغ ها و بناها به تناسب با نگاه نقاشان طراحی شده و آن طور نگریسته شود که گویی نقاشی هستند.(نوین تولایی)

برگرفه از:

داوری نژاد و محمدرضا مبهوت،(۱۳۹۲) شناخت فضای شهری، چاپ نخست، انتشارات طحان.

کوین لینچ، تئوری شکل خوب شهر(۱۳۸۱)، ترجمه حسین بحرینی، انتشارات دانشگاه تهران.


طراحی سایت