| 01 آبان 1399

توسعه حمل‌ونقل در کشور ترکمنستان

كليات

كشور تركمنستان با رشد صادرات 6/41% در پنج سال گذشته و رسيدن به ميزان 14 ميليارد دلار صادرات در سال 2014، در رتبه 91 كشورهاي دنيا قرار دارد. 81% از صادرات اين كشور شامل صادرات گاز طبيعي است. همچنين مقاصد اصلي صادرات اين كشور را مي‌توان كشور چين (81% از صادرات كل) و تركيه (6%) معرفي نمود. در حال حاضر، 89% از صادرات كشور تركمنستان، به مقصد كشورهاي آسيايي صورت مي‌پذيرد.

 

توسعه حمل‌ونقل لوله‌اي

با توجه به اهميت صادرات و انتقال گاز طبيعي در كشور تركمنستان، تمركز مضاعف اين كشور بر توسعه حمل‌ونقل لوله‌اي است. گاز طبيعي تركمنستان در سه جهت انتقال داده مي‌شود: به سمت شرق آسيا و به مقصد كشور چين، به سمت جنوب با عبور از كشورهاي افغانستان و پاكستان و نهايتا هند، به سمت غرب و كشورهاي اروپايي. خطوط انتقال گاز از كشور تركمنستان در سه جهت توسعه داده شده است:

- تركمنستان- كشورهاي اروپايي

• تركمنستان-روسيه- اروپا
• تركمنستان-بستر درياي خزر-آذربايجان-اروپا
• تركمنستان-ايران-تركيه-اروپا

- تركمنستان- ازبكستان- قزاقستان- چين
- تركمنستان- افغانستان- پاكستان- هند


  • تركمنستان-بستر درياي خزر- آذربايجان- تركيه

كريدور گاز جنوبي جهت حمل گاز طبيعي از ناحيه درياي خزر و خاورميانه به اروپا و به منظور كاهش وابستگي اروپا به گاز روسيه، تعريف شده است. تركمنستان نيز جهت پيوستن به اين كريدور، در پي اتصال به كشور تركيه مي‌باشد. اتصال تركمنستان به تركيه مي‌تواند با اجراي پروژه Trans Caspian Gas Pipeline (TCP) محقق گردد. پروژه TCP شامل احداث خطوط انتقال گاز زير درياي خزر، از تركمن‌باشي به باكو است. مطالعات امكانسنجي اين پروژه كه از طريق آژانس توسعه و تجارت آمريكا تامين بودجه گرديد، توسط يك شركت آمريكايي انجام شده است. ظرفيت اين خطوط لوله، 30 ميليارد متر مكعب در نظر گرفته شده است كه سرمايه‌گذاري بالغ بر 5 ميليارد دلار نياز دارد. پياده‌سازي اين پروژه مستلزم موافقت هر پنج كشور حوزه درياي خزر مي‌باشد؛ حال آنكه دو كشور ايران و روسيه، كه در رابطه با پروژه TCP داراي منافع مشترك هستند، از جمله مخالفان پياده‌سازي اين پروژه هستند و قدرت وتو نمودن اين پروژه را نيز دارا مي‌باشند. كشور ايران كه در حال حاضر، فاقد خطوط لوله از مرز شمال شرقي به مرز شمال غربي است، دو پروژه توسعه خطوط لوله تعريف نموده است كه با احداث اين خطوط نيز، قادر به انتقال گاز تركمنستان به تركيه نخواهد بود.

  • تركمنستان- ازبكستان- قزاقستان- چين

این خط لوله 1833 کیلومتر طول دارد و گاز را از میادین شرقی ترکمنستان و از طریق ازبکستان به غرب چین می‌رساند. بهره‌برداری از این خط لوله در دسامبر سال 2009 آغاز شده است و در سال 2015 به 60 میلیارد متر مکعب افزایش يافت.

  • ترکمنستان- افغانستان- پاکستان- هند

بنا به برنامه‌ریزی‌ها این خط لوله بیش از 1000 مایل طول خواهد داشت و گاز را از ترکمنستان به فازیلکا در مرز هند و پاکستان منتقل خواهد کرد. ظرفیت پیشنهادی برای این خط لوله بیش از 33 میلیارد متر مکعب در سال است. خط لوله مذکور با چالش‌های امنیتی در افغانستان مواجه است و در مورد بها و حق‌الزحمه احداث آن نیز مشکلاتی وجود دارد.

 

 

توسعه بخش دریایی

وضعيت كنوني: بندر تركمنباشي، تنها بندر بين‌المللي اين كشور است. خطوط اصلي حركت كشتي‌ها، به سمت آستاراخان در روسيه و باكو در آذربايجان است.

توسعه‌هاي آتي:

- توسعه بندر تركمن باشي از مجموعه پروژه هاي توسعه ي حمل دريايي مي باشد كه از سال 2013 شروع شده است و پيش‌بيني مي شود در سال 2017 به اتمام برسد. پروژه شامل ساخت ترمینال قایق‌های فری، ترمینال مسافر، ترمینال کانتینر و مراکز تعمیرات کشتی‌ها مي باشد و منجر به اتصال ترکمن‌باشی، باکو(آذربایجان)، انزلی(ایران)، آکتائو(قزاقزستان) و اولیا(روسیه) مي شود. هدف از توسعه ي اين بندر افزایش ترافیک بار در منطقه و افزایش جذب مسافر در منطقه‌ی توریستی ترکمنستان در سواحل دریای خزر مي باشد.

- توسعه تسهیلات دریایی تركمنستان به منظور توسعه ي تسهيلات دريايي، برنامه‌ خرید 3 تانکر نفتی، 1 تانکر گاز مایع، 2 کشتی مسافری، 4 یدک‌کش بندر، 1کشتی جرثقیل، 1کشتی لایروب و ... به منظور افزایش بار دریایی تا سال 2020 را دارد. همچنين پیش‌بینی مي شود سالانه 30 میلیون تن بار در بنادر ترکمنستان افزايش يابد و به ظرفیت 3 برابری خواهد رسيد.

- توسعه لنگرگاه اكرم با هدف تبديل به دومين بندر بين‌المللي تركمنستان

 


نقشه بنادر اصلي تركمنستان

توسعه بخش ریلی

وضعيت كنوني: در سال 2015، طول خطوط ريلي كشور تركمنستان، 3115 كيلومتر بوده است كه عمده آن در نزديكي مرز شمالي و جنوبي اين كشور واقع شده است.
ارتباطات ريلي بين‌المللي اين كشور در مرز ايران (باري)، افغانستان (باري و از دو منطقه امام‌نظر و اكينا)، قزاقستان، ازبكستان و همچنين درياي خزر (مسافري)، انجام مي‌شود.
خط راه‌آهن Uzen – Gyzylgaya – Bereket – Etrek – Gorgan در دسامبر 2014 به عنوان خط ریلی کریدور شمال-جنوب تعیین گردید، که این خط قزاقزستان را از طریق ترکمنستان به ایران متصل می‌کند و پیش‌بینی می‌شود تا سالانه 10 میلیون تن بار از این مسیر حمل شود.

توسعه‌هاي آتي: تركمنستان برنامه ساخت خط پرسرعت بین دو استان بالکان (غرب کشور) و لباپ (شرق) از طریق کویر کاراکوم را دارد.
در سال 2013، تفاهم‌نامه¬اي مابین افغانستان، تاجیکستان و ترکمنستان با هدف ساخت راه‌آهن Turkmenistan-Afghanistan-Tajikistan (TAT) ، به منظور افزایش حمل کالا از آسیای میانه به افغانستان با تمرکز بر کاهش هزینه‌های حمل و ترانزیت امضا شد. كه تاکنون 85 کیلومتر از اين کریدور توسط ترکمنستان ساخته شده است و همچنين ساخت خط Ymamnazar بهAndkhoy در افغانستان آغاز گرديده است. ليكن با توجه به اینکه بانک توسعه آسیایی تصمیم به تامین مالی بخش افغانستان-تاجیکستان و همچنین کمک‌های فنی مربوط به این بخش را داشت، در پایان 2015 به دلیل مسائل امنیتی در افغانستان کمک‌های خود را به حالت تعلیق درآورده است.

 


نقشه ريلي تركمنستان

توسعه بخش جاده‌ای

وضعيت كنوني: دو مسير بزرگراهي اصلي اين كشور، از شهر ماري و در امتداد مرز ايران به عشق‌آباد (شرقي-غربي) و ديگري از تركمن‌آباد در مرز افغانستان به مرز ازبكستان است.
از سال 2011 تا 2015 دولت تركمنستان برنامه تکمیل جاده (Turkmenbashy -Ashgabat Mary – Turkmenabat – Farap) از دریای خزر به مرزهای ازبکستان را داشته است.

توسعه‌هاي آتي: ساخت 564 کیلومتر بزرگراه عشق آباد- ترکمن‌باشی تا 2018 پایان می‌پذیرد. تركمنستان برنامه ساخت 24هزار کیلومتر جاده تا پایان سال 2020 را دارد.

 


نقشه مسيرهاي جادهاي تركمنستان

توسعه بخش هوايي

وضعيت كنوني: كشور تركمنستان داراي 26 فرودگاه است كه حمل‌ونقل‌هاي بين‌المللي از سه فرودگاه عشق‌آباد، تركمن‌باشي و ماري صورت مي‌پذيرد.

توسعه‌هاي آتي: اين كشور به دنبال به‌روزرساني فرودگاه‌هاي موجود و هموار نمودن محدوديت‌هاي كنوني است.

 

 

نقشه فرودگا‌ه‌هاي بين‌المللي تركمنستان

توسعه ترانزیت

  • توسعه کریدور ترانزیتی ازبکستان- ترکمنستان- ایران-عمان: به منظور افزایش تجارت و همکاری های اقتصادی بین آسیای مرکزی و خاورمیانه
  • توسعه کریدور افغانستان- ترکمنستان- آذربایجان- گرجستان: به منظور تسهيل حمل و نقل از طریق آسیای میانه به ساير كشورهاي آسیايي
  • توسعه و بازسازي بزرگراه هاي Turkmenbashi-Garabogaz-Kazakhstan border و Turkmenabat-Gazachak ashoguz and Mary-Serhetabat. : با هدف افزايش ترانزيت خودرو
  • امضاي تفاهم‌نامه چندجانبه (ايران- عمان- ازبكستان و تركمستان) در فوريه 2015 با هدف تسهيل ترانزيت از آسياي ميانه به خليج فارس و عمان


لازم به ذکر است که فایل این گزارش، از طریق لینک ذیل قابل دانلود می‌باشد.

گزارش توسعه حمل‌ونقل در ترکمنستان

 عنوانحجم 
فایل گزارش1,003.59 KBدانلود