يكشنبه 7 شهريور 1395   11:20:55
وزارت راه و شهرسازي
منو


آيين‌نامه جامع برگزاري مسابقات معماري و شهرسازي


شوراي عالي انقلاب فرهنگي در جلسه 513 مورخ 20/12/81 به پيشنهاد فرهنگستان هنر،
آيين
نامه جامع برگزاري مسابقات طراحي معماري و شهرسازي را به اين شرح تصويب كرد:

مقدمه
نظر به اهميت ترويج مسابقات طراحي معماري و شهرسازي در ايجاد رقابت سالم ميان طراحان معماري و شهرسازي و رشته‌هاي وابسته، ايجاد شور و نشاط علمي در جامعه معماران و شهرسازان، ارتقاي فرهنگ عمومي در زمينه معماري و شهرسازي، فراهم آوردن عرصه مناسب براي معرفي استعدادهاي تازه و ناشناخته، فرصت انتخاب طرح‌هاي بهتر و در نتيجه نيل به معماري و شهرسازي‌اي كارآمد و بهينه و متناسب با فرهنگ، اقليم، و محيط زيست، نيل به بهره‌وري بيشتر در بناها و مجتمع‌هاي زيستي، و تخصيص بهتر منابع مالي كشور؛ و همچنين نظر به ضرورت سامان‌يابي و قانونمندي مسابقات طراحي معماري و شهرسازي، اين آييننامه تهيه و تنظيم شده است.
اين آيين‌نامه براي كليه دستگاه‌ها و اشخاص حقيقي و حقوقي در بخش‌هاي دولتي و غيردولتي كه به برگزاري مسابقه اقدام كنند، در حدودي كه شرح آن ذكر خواهد شد لازم‌الاجراست. دستورالعمل تفصيلي در هر مورد در چارچوب آيين‌نامه حاضر توسط دستگاه ذي‏ربط تدوين و ابلاغ خواهد شد. همچنين شرح و تبيين مفاد آيين‌نامه حاضر توسط فرهنگستان هنر تهيه و ابلاغ خواهد شد و در حكم پيوست اين آيين‌نامه خواهد بود.

بخش1. تعاريف

الف ـ انواع مسابقه
هرگاه يكي از خدمات مرتبط با مجموعه فعاليت‌هاي طراحي معماري و شهرسازي و رشته‌هاي وابسته، اعم از طراحي اجمالي (تهيه ايده طرح)، يا طراحي تفصيلي معماري و شهرسازي (از قبيل تهيه طرح كامل مرحله اول از مجموعه خدمات مهندسان مشاور) به دو يا چند كارشناس معماري يا شهرسازي يا رشته‌هاي وابسته ارجاع گردد، تا از ميان نتايج فعاليت آنان بهترين نتيجه برگزيده شود "مسابقه طراحي معماري و شهرسازي" رخ داده است؛ اعم از آن‌كه اين عنوان در مسابقه قيد شود يا نشود؛ برگزاركننده يا تأمين‌كننده هزينه‌هاي طرح اصلي يا هزينه‌هاي مسابقه در زمره بخش دولتي باشد يا غيردولتي؛ شركت‌كنندگان در مسابقه اشخاص حقيقي باشند يا حقوقي؛ و صلاحيت كارشناسي شركت‌كنندگان در موضوع مسابقه به تأييد دستگاه‌هاي ذي‏ربط رسيده يا نرسيده باشد.
منظور از "طراحي معماري و شهرسازي و رشته‌هاي وابسته" در اين آيين‌نامه كليه فعاليت‌ها و حوزه‌هاي مربوط به تهيه طرح معماري داخل و خارج بناها و فضاهاي باز، معماري داخلي، طراحي شهري، تهيه طرح مرمت بناها و بافت‌هاي تاريخي، طراحي باغ و منظر و مانند اينها، تا پيش از مرحله اجراي عمليات ساختماني آنهاست.
در اين آيين‌نامه از اين پس "مسابقه طراحي معماري و شهرسازي" به اختصار "مسابقه" خوانده مي‌شود.
مسابقه به اعتبارهاي مختلف به شرح ذيل دسته‌بندي مي‌گردد. در عمل، هر مسابقه حاصل تركيبي از انواع دسته‌هاي مختلف با يكديگر خواهد بود (مثلاً مسابقه‌اي كه براي طراحي اجمالي به شيوه دعوتي و دو مرحله‌اي برگزار گردد، تركيبي از انواع "1ـ1"، "2ـ4"، و "3ـ2" است). ضوابط تفصيلي هر يك از انواع مسابقه طي دستورالعمل‌هايي، كه به منزله پيوست آيين‌نامه حاضر خواهد بود، تعيين خواهد گرديد.

1ـ مسابقه از لحاظ محتواي آن بر دو نوع است:
نوع 1ـ1. مسابقه طراحي اجمالي: مسابقه‌اي است كه براي دست يافتن به انگاره‌ها و ايده‌هاي برتر طراحي در موضوعي معين انجام گيرد، و نتيجه آن در حد طرح‌هاي اجمالي بيان‌كننده ايده طرح باشد.
نوع 1ـ2. مسابقه طراحي تفصيلي: مسابقه‌اي است كه براي دست يافتن به طرح مقدماتي در موضوعي معين انجام گيرد، و نتيجه آن، علاوه بر ايده طرح، مبين عناصر طرح، روابط آنها با يكديگر و با محيط و زمين باشد، به نحوي كه بر اساس آن بتوان طرح را به تمامت دريافت و نقشه‌هاي جزئيات اجرايي را بر مبناي آن تهيه كرد. حدود اين طرح‌ها از نوع طرح‌هايي است كه از فعاليت‌هاي قسمت دوم از مرحله اول خدمات مهندسان مشاور معمار و شهرساز، مطابق ضوابط سازمان مديريت و برنامه‌ريزي، حاصل مي‌گردد.

2ـ مسابقه از لحاظ نوع و دامنه شركت‌كنندگان بر چهار نوع است:
نوع 2ـ1. مسابقه آزاد ملي: مسابقه‌اي است كه محدوديتي براي شركت‌كنندگان نداشته باشد و همه جامعه اهل فن را در سطح ملي دربرگيرد.
نوع 2ـ2. مسابقه آزاد بين‌المللي: مسابقه‌اي است كه محدوديتي براي شركت‌كنندگان نداشته باشد و علاوه بر سطح ملي، جامعه اهل فن را در همه يا بعضي از كشورهاي ديگر دربرگيرد.
نوع 2ـ3. مسابقه محدود: مسابقه‌اي است كه دامنه شركت‌كنندگان آن به گروهي خاص از اهل فن (مثلاً از نظر محل اقامت، تجربه يا تخصص ويژه، و يا تعداد شركت‌كنندگان) محدود باشد
نوع 2ـ4. مسابقه دعوتي: نوعي از مسابقه محدود است كه شركت‌كنندگان آن به تعدادي از اهل فن كه برگزاركننده از آنها كتباً دعوت مي‌كند محدود باشد.

3ـ مسابقه از لحاظ مراحل و نحوه داوري بر دو نوع است:
نوع 3ـ1. مسابقه يك‌مرحله‌اي: مسابقه‌اي است كه داوري آن در يك مرحله صورت ‌گيرد.
نوع 3ـ2. مسابقه دومرحله‌اي: مسابقه‌اي است كه داوري آن در دو مرحله صورت گيرد؛ در مرحله اول تعدادي از ‌طرح‌هاي برتر انتخاب شود، صاحبان اين ‌طرح‌ها در مرحله دوم به رقابت بپردازند، و انتخاب برنده اول و رده‌بندي ساير شركت‌كنندگان در مرحله دوم انجام گيرد.

ب. اصطلاحات
1.
 برگزاركننده: شخص حقيقي يا حقوقي، دولتي يا غيردولتي است كه مسابقه را برگزار مي‌كند و متولي برگزاري آن در چارچوب اين آيين‌نامه، و مسئول اصلي مسابقه در مقابل شركت‌كنندگان و قانون است.
.2 مدير: شخص حقيقي متخصصي است كه برگزاركننده وي را براي برنامه‌ريزي و مديريت برگزاري مسابقه انتخاب مي‌كند و از آغاز تا پايان مسابقه، مديريت آن را بر عهده دارد و رابط اصلي بين برگزاركننده و شركت‌كنندگان و عموم است.
.3 مشاور: شخص حقيقي يا حقوقي متخصصي است كه عنداللزوم براي برنامه‌ريزي و برگزاري مسابقه، طرف مشورت مدير قرار مي‌گيرد، و مدير را در تهيه متن‌هاي فني مسابقه، مانند برنامه معماري، ياري مي‌كند.
.4 جامعه شركت‌كنندگان: مجموعه اشخاص حقيقي يا حقوقي است كه بنا بر قوانين و ضوابط مسابقه، مجاز به شركت در مسابقه شناخته مي‌شوند، ولو عملاً در مسابقه شركت نكنند؛ يعني جامعه شركت‌كنندگان بالقوه.
.5 شركت‌كننده: شخص حقيقي يا حقوقي داوطلبي است كه مطابق شرايط مندرج در برنامه مسابقه براي شركت در آن مسابقه پذيرفته مي‌شود.
.
6 داور: داور مسابقه شخص باصلاحيتي است كه برگزاركننده وي را طي حكمي به عضويت در هيئت داوري منصوب مي‌كند.
.7 هيئت داوري: هيئتي متشكل از داوران است كه نتيجه مسابقه با داوري ايشان تعيين مي‌شود.
8.محصول مسابقه: موادي است كه شركت‌كنندگان به عنوان نتيجه اصلي فعاليت خود در مسابقه به دبيرخانه مسابقه تحويل مي‌دهند و داوري مسابقه در ميان آنها صورت مي‌گيرد (مانند متن، نقشه، نمونك، پرونده رايانه‌اي، يا تركيبي از آنها). محصول يا محصولات مسابقه در اين آيين‌نامه اختصاراً "محصول" يا "محصولات" خوانده مي‌شود.
9.دبيرخانه مسابقه: محل اداره كليه امور مربوط به مسابقه است، كه برگزاركننده آن را در اختيار مدير قرار مي‌دهد. دبيرخانه مسابقه در اين آيين‌نامه اختصاراً "دبيرخانه" خوانده مي‌شود.
.
10 دبيرخانه دائمي مسابقات معماري و شهرسازي: دبيرخانه‌اي است كه براي رسيدگي به امور مسابقات معماري و شهرسازي و نظارت بر آنها تشكيل مي‌شود. دبيرخانه دائمي مسابقات معماري و شهرسازي در اين آيين‌نامه اختصاراً "دبيرخانه دائمي" خوانده مي‌شود.
.11 هيئت رسيدگي به اختلافات مسابقات معماري و شهرسازي: هيئتي است كه حكميت نهايي را در اختلافات احتمالي ميان برگزاركننده و شركت‌كننده بر عهده دارد. هيئت رسيدگي به اختلافات مسابقات معماري و شهرسازي در اين آيين‌نامه اختصاراً "هيئت رسيدگي به اختلافات" خوانده مي‌شود.
.12 اصطلاحاتي كه در اين آيين‌نامه تعريف نشده، مطابق تعاريف مندرج در بخشنامه‌ها و دستورالعمل‌هاي سازمان مديريت و برنامه‌ريزي كشور به كار رفته است.

بخش2. ضوابط

ماده 1. هر گاه شخصي حقيقي يا حقوقي، در بخش دولتي يا غيردولتي، تصميم به برگزاري مسابقه بگيرد، اعم از آن‌كه مسابقه در آن طرح اجباري يا اختياري باشد، به محض اعلان عمومي مسابقه مشمول اين آيين‌نامه و ملتزم به مراعات آن مي‌گردد. شرح هريك از مواد به تفكيك موضوع توسط فرهنگستان هنر تهيه و بدين آيين‌نامه پيوست خواهد شد.
ماده 2. هر مسابقه بايد روندي معين و تعريف‌شده داشته باشد؛ و مسابقه از ابتدا مطابق روند پيش‌بيني‌شده برنامه‌ريزي و اجرا شود.
ماده 3. لازم است كليه تصميمات اصلي كه مطابق روند مسابقه گرفته مي‌شود كتباً ثبت گردد. اين اسناد در زمره اسناد رسمي مسابقه تلقي مي‌گردد. از مهم‌ترين اين اسنادْ حكم كتبي انتصاب مدير مسابقه، قرارداد مديريت مسابقه، صورت جلسه يا مكاتبات منجر به تعيين و اعلان نوع مسابقه، آگهي‌هاي مسابقه، برنامه مسابقه، احكام انتصاب داوران، صورت مذاكرات جلسات هيئت داوري، مشخصات شركت‌كنندگان، مشخصات دقيق طرح‌هاي برنده همراه با نسخه‌اي از محصولات است.
ماده 4. هر مسابقه بايد داراي اركاني مشتمل بر برگزاركننده، مدير، و هيئت داوري باشد. كليه اركان بايد به عموم جامعه شركت‌كنندگان معرفي شوند.
ماده 5. كليه مسئوليت‌هاي مسابقه، از جمله مسئوليت‌هاي ناشي از اين آيين‌نامه، قوانين ذي‏ربط، مندرجات آگهي و برنامه مسابقه اصالتاً بر عهده برگزاركننده است. با انتخاب مدير، اين مسئوليت‌ها در حدود وظايف و قرارداد ميان مدير و برگزاركننده، وكالتاً به مدير منتقل مي‌گردد؛ و تغيير مدير رافع مسئوليت‌هاي اصلي برگزاركننده نيست.
ماده 6. مدير و داوران بايد داراي تحصيلات عالي در رشته معماري، شهرسازي، يا رشته‌هاي وابسته، و دانش و تجربه‌اي متناسب با سطح و وسعت مسابقه باشند.
ماده 7. نتيجه داوري با رأي داور يا آراي اكثريت مطلق اعضاي هيئت داوري تعيين مي‌شود.
ماده 8. مدير نمي‌تواند داور يا عضو هيئت داوري باشد؛ اما شركت او در جلسات هيئت داوري، بدون داشتن حق رأي، مجاز است.
ماده 9. شركت شخص برگزاركننده يا مدير مؤسسه برگزاركننده؛ مدير؛ مشاور مدير؛ دستياران مدير؛ داور؛ مؤسسه يا شركتي كه داورْ مدير عامل، عضو هيئت مديره، سهامدار يا در زمره كاركنان آن باشد، و بستگان درجه اول و دوم داور در مسابقه ممنوع است.
ماده 10. هر مسابقه، به‌جز مسابقات دعوتي (نوع "2ـ4")، بايد از طريق آگهي به اطلاع عموم جامعه شركت‌كنندگان برسد. آگهي مسابقه بايد حاوي اطلاعات كافي و دقيق درباره مسابقه در كم‌ترين عبارات ممكن باشد. شرايط و نحوه شركت در مسابقه، و نحوه عرضه محصولات بايد به‌وضوح در آگهي قيد شود.
ماده 11. مدير بايد يك نسخه از هر آگهي را براي دبيرخانه دائمي ارسال كند.
ماده 12. در مسابقات نوع "2ـ4" آگهي مسابقه به صورت دعوت‌نامه براي تعدادي از اهل فن فرستاده مي‌شود. مدير بايد يك نسخه از هر دعوت‌نامه را براي دبيرخانه دائمي ارسال كند.
ماده 13. هر مسابقه بايد داراي برنامه‌اي مكتوب، جامع، موجز، و گويا باشد. در برنامه، خواسته‌ها و نيازهاي برگزاركننده، از جمله نوع مسابقه، موضوع طرح، هدف مسابقه، برنامه محتوايي و كالبدي، برنامه زماني، جوايز و مانند اينها، متناسب با نوع مسابقه و به شرحي كه خواهد آمد، تعيين و معرفي مي‌شود.
ماده 14. هر مسابقه بايد جوايزي معين داشته باشد. جوايز مسابقه بايد در آگهي مسابقه به اطلاع عموم جامعه شركت‌كنندگان رسانده شود. تعهد برگزاركننده به عقد قرارداد ادامه كار با برنده مي‌تواند مكمل بعضي از جايزه‌ها باشد، اما در هيچ صورتي جانشين جوايز هيچ‌يك از رتبه‌ها نمي‌گردد. به‌علاوه، ممكن است در برخي از مسابقات، به تفصيلي كه در آيين‌نامه‌هاي ذي‏ربط خواهد آمد، عقد قرارداد ادامه كار با برنده اول اجباري باشد. در آن صورت نيز عقد اين قرارداد كفايت از اعطاي جايزه اعلام‌شده نخواهد كرد.
مـاده 15. ممكن است برگزاركننده در برخي از مسابقات، به تفصيلي كه در آيين‌نامه‌هاي ذي‏ربط خواهد آمد، علاوه بر اعطاي جايزه به برندگان، قسمتي از هزينه طرح‌هاي برنده يا شركت‌كننده يا تمامي هزينه‌ها را، در حدودي كه در آگهي اعلان مي‌كند، متقبل شود. در اين صورت، عمل به مفاد آگهي در موعد مقرر جزو تعهدات قانوني برگزاركننده خواهد بود. پرداخت هزينه شركت در مسابقه به راه‌يافتگان به مرحله دوم در مسابقات دو مرحله‌اي (نوع "3ـ2")، به شرحي كه خواهد آمد، الزامي است.
مـاده 16. اعلان مسابقه به معناي تعهد برگزاركننده به حقوقي است كه اين آيين‌نامه و ساير قوانين و آيين‌نامه‌هاي ذي‏ربط براي شركت‌كننده به رسميت شناخته‌اند. همچنين، ارسال درخواست‌نامه شركت در مسابقه به معناي پذيرش تعهداتي است كه در صورت تأييد صلاحيت شركت در مسابقه به موجب اين آيين‌نامه و ساير قوانين و آيين‌نامه‌هاي ذي‏ربط بر ذمه شركت‌كننده واقع مي‌گردد.
ماده 17. مدير مسابقه در مدت تصدي اين سمت متولي و مسئول قانوني مراعات و احقاق حقوق كليه اركان مسابقه، شركت‌كنندگان، و ساير كساني است كه ممكن است حقوق ايشان به‌نحوي به مسابقه مربوط شود.
ماده 18. در صورتي كه درباره نحوه اجراي مسابقه يا مراعات حقوق اركان مسابقه، شركت‌كنندگان، يا ساير اشخاص ذي‏ربط، ميان ايشان و مدير اختلافي بروز كرد و از طريق مذاكره و توضيح حل و فصل نشد، موضوع به حكميت ارجاع مي‌شود. حكميت در اختلاف بين خود اركان، و يا اختلاف بين اركان و شركت‌كنندگان يا سايرين در هر موضوع و هر عنوان در چارچوب امور مسابقه بر عهده هيئت رسيدگي به اختلافات است. رأي اين هيئت، فصل‌الخطاب خواهد بود و حجيت قانوني خواهد داشت.

بخش3. فوايد و مضارّ مسابقه

اگرچه برگزاري مسابقه نوعاً مفيد شناخته مي‌شود، برگزار كردن مسابقه معماري و شهرسازي و شركت كردن در آن، مانند ساير امور، براي برگزاركننده و شركت‌كننده داراي فوايد و مضاري است كه لازم است پيش از تصميم‌گيري به آنها توجه شود. اين نكات خصوصاً براي آن دسته از مالكان و كارفرماياني كه برگزاري مسابقه براي طرح‌هاي آنان مطابق مقررات، اجباري نيست شايان توجه است. مقصود از كارفرما در اين متن، مالكِ طرح يا هر كسي است كه بنا بر قانون داراي اختيارات مالك است.

.1 فوايد و مضارّ مسابقه براي كارفرما
1ـ1. فوايد مسابقه براي كارفرما:
ـ با برگزاري مسابقه، كارفرما ايده‌ها يا طرح‌هاي بهتري در اختيار خواهد داشت. به عبارت ديگر، به جاي اتكا به توانايي‌هاي يك كارشناس، از توانايي‌هاي كارشناسان متعددي بهره مي‌گيرد، و از نتيجه فعاليت‌هاي آنان بهترين را برمي‌گزيند.
ـ مسابقه ذاتاً به خلاقيت كمك مي‌كند، و حتي طراح يا محققي واحد ممكن است در مسابقه، خلاقيت بيشتري از خود بروز دهد تا در ارجاع عادي كار. در نتيجه كارفرما از طرح‌هايي خلاقانه‌تر برخوردار مي‌گردد.
ـ كارفرما، بويژه كارفرماي طرح‌هاي عمومي، سرنوشت طرحي را كه به همه يا تعداد زيادي از افراد جامعه مربوط مي‌شود به دست كارشناس واحدي نمي‌سپارد، بلكه اجازه مي‌دهد همه نيروهاي خلاق آن جامعه در ايجاد آن طرح مشاركت كنند.
ـ با برگزاري مسابقه، موضوع طرح در سطح عموم مطرح مي‌شود، و طبعاً به آشنايي بيشتر عموم با طرح و دستگاه كارفرما مي‌انجامد.
ـ مسابقه چون دامنه انتخاب را گسترش مي‌دهد، بر احتمال رسيدن به طرح بهينه مي‌افزايد. در نتيجه مآلاً از هزينه‌هاي اجراي طرح، و نيز هزينه‌هاي جاري طرح پس از اجرا مي‌كاهد.
ـ درگيري در مسابقه، كارفرما را به تأمل بيشتر درباره اهداف و مشخصات طرح، و نيازها و خواسته‌هاي خود وامي‌دارد.
ـ درگيري در مسابقه، برخورد با ايده‌هاي گوناگون و آشنايي با نحوه نقد و داوري، بر دانش و بينش كارفرما در زمينه معماري و شهرسازي مي‌افزايد.
1
ـ2. مضارّ مسابقه براي كارفرما:
مضارّ مسابقه براي كارفرما غالباً ذاتي مسابقه نيست و از بي‌تجربگي كارفرما و مدير مسابقه، و بي‌دقتي در انتخاب داوران نشأت مي‌گيرد؛ و لذا قابل رفع است. مهم‌ترين اين مضار عبارتند از:
ـ مسابقه مسير دسترس كارفرما به نتيجه مطالعه يا طراحي را دورتر و پيچيده‌تر مي‌كند.
ـ مسابقه از امكان مذاكره مستقيم كارفرما با كارشناس، و در نتيجه آشنايي نزديك آنان با هم و لمس نيازها و محدوديت‌ها و امكانات و توانايي‌هاي يكديگر مي‌كاهد.
ـ مسابقه بر هزينه‌هاي اوليه طرح مي‌افزايد.
ـ ممكن است برنده مسابقه، خصوصاً در مسابقه نوع "2ـ4"، فاقد توانايي كافي براي ادامه كار باشد. در اين صورت بر مشكلات پيشبرد طرح افزوده مي‌شود.
ـ برگزاري مسابقه معمولاً بر زمان مرحله طراحي يا مطالعات مي‌افزايد.
ـ برگزاري مسابقه، كارفرما را مقيد به قوانيني مي‌كند كه در حالت عادي التزامي به آنها ندارد.
از آن‌جا كه گاه كارفرمايان در اجراي مسابقات محدوديت مالي دارند، و يا با مسائل خاص اقتصادي در اين حوزه كارشناسي آشنا نيستند، جوايزي كه پيش‌بيني مي‌كنند با نوع طرح و حجم فعاليت‌هاي لازم متناسب نيست. ازاين‌رو كارشناسان زبده ممكن است به سبب هزينه‌بري و زمان‌بري مسابقه، به شركت در آن تمايل نشان ندهند؛ و در نتيجه كارفرما از فوايد مسابقه در رسيدن به طرح بهينه محروم گردد.
ـ مسابقه ممكن است به عرصه رقابت در هنرنمايي ظاهري بدل گردد و داوران و شركت‌كنندگان از كارآيي و وجوه اقتصادي طرح، سادگي و سلامت آن غفلت كنند. در نتيجه، كارفرما كه احتمالاً با قراردادي عادي مي‌توانست به طرحي معقول برسد، ممكن است با مجموعه‌اي از طرح‌هاي به‌ظاهر زيبا اما فاقد كارآيي و بهره‌وري مواجه گردد.

2.فوايد و مضارّ مسابقه براي كارشناس
2ـ1. فوايد مسابقه براي كارشناس:
ـ مسابقه به كارشناسان خوش‌استعداد اما گمنام، كه در اوضاع عادي فاقد امكان رقابت با كارشناسان نامي‌اند، فرصت مي‌دهد در عرصه خلاقيت حضور يابند و خود را معرفي كنند.
ـ مسابقه فرصتي براي ابراز خلاقيت و ارزيابي خود در رقابت با ديگر كارشناسان در اختيار كارشناس قرار مي‌دهد.
ـ مسابقه فرصتي براي كاريابي در اختيار كارشناس مي‌گذارد.
ـ مسابقه فرصتي براي بردن جايزه، و شهرت و تبليغ در اختيار كارشناس مي‌گذارد.
ـ مسابقه كارشناس را در مدتي كوتاه با مجموعه‌اي از ايده‌ها و روش‌هاي گوناگون در پاسخ‌گويي به يك مسئله آشنا مي‌كند و بر مهارت و دايره اطلاعات او مي‌افزايد.
ـ مسابقه كارشناس را با جامعه اهل حرفه آشناتر و مأنوس‌تر مي‌سازد.
2
ـ2. مضارّ مسابقه براي كارشناس:
ـ اگر كارشناس در مسابقه برنده نشود، معمولاً عوايد غيرمادي او از مسابقه چندان نيست كه هزينه‌هاي او براي مسابقه را جبران سازد. در نتيجه، شركت در مسابقه، براي كارشناس متضمن مخاطره است.

3.فوايد و مضارّ مسابقه براي عموم
2ـ3. فوايد مسابقه براي عموم:
ـ مسابقه عرصه‌اي براي بروز استعدادهاي تازه در اختيار عموم مي‌نهد.
ـ چون داوران مستقل از كارفرمايند، در داوري خود بيشتر منافع عموم را لحاظ مي‌كنند.
ـ چون مسابقه امكان نيل به طرح‌هاي بهتر، يعني كارآمدتر و اقتصادي‌تر، را فراهم مي‌سازد، از هزينه‌هاي مادي و معنوي جامعه، خصوصاً در بلندمدت، مي‌كاهد.
ـ قرار گرفتن در معرض قضاوت داوران و نيز جامعه اهل انديشه و حرفه و عموم مردم، كارفرما و كارشناسان را به سمت تصميمات سنجيده‌تر و عاقلانه‌تر و ترجيح دادن منافع عمومي بر منافع خصوصي و منافع درازمدت بر منافع كوتاه‌مدت سوق مي‌دهد.
ـ مسابقه موجب مي‌شود موضوعي كه در وضع عادي در محدوده ميان كارفرمايان و كارشناسان مي‌گذرد، در سطح عموم مطرح شود؛ و در نتيجه دانش و فرهنگ عمومي درباره معماري و شهرسازي را ارتقا مي‌بخشد.
ـ برگزاري مسابقه، نوعي تمرين در تقيد به قواعد و قوانين و تن دادن به رأي اكثريت، تمرين در گزينش شايستگان، و در نتيجه تمرين مردم‌سالاري و شايسته‌سالاري است.
ـ مسابقه با فراهم كردن بستر رقابت سالم، موجب نزديكي بيشتر اهل حرفه با هم، انسجام بيشتر آنان، و برخورداري بيشتر جامعه از توانايي‌هاي آنان مي‌شود.

2ـ4. مضارّ مسابقه براي عموم:
اگر بيشتر مسابقاتي كه برگزار مي‌شود فاقد مديريت مدبرانه و قوي باشد، هم هزينه اضافي برگزاري مسابقات در نهايت هزينه‌هاي جامعه را افزايش مي‌دهد، و هم ناكامي مسابقات در نيل به نتيجه مناسب بر نابساماني وضع معماري و شهرسازي جامعه مي‌افزايد.

بخش4. روند مسابقه

روند همه مسابقات بايد از الگويي كلي تبعيت كند. ذيلاً نمونه‌اي از اين الگوها عرضه مي‌شود. بديهي است گستره و اهميت و اولويت بندها در الگوي روند مسابقه با نوع و دامنه مسابقه متناسب خواهد بود:
1.
تعريف اوليه طرح (توسط برگزاركننده)
2. برآورد امكانات مديريتي و مالي احداث طرح (توسط برگزاركننده(
3.
تبيين هدف، علت، و ضرورت برگزاري مسابقه (توسط برگزاركننده(
4.
برآورد امكانات مديريتي و مالي اجراي مسابقه (توسط برگزاركننده(
5.
مطالعه و بررسي آيين‌نامه حاضر و ساير قوانين و دستورالعمل‌هاي مربوط به مسابقات (توسط برگزاركننده(
6.
انتخاب مدير مسابقه (توسط برگزاركننده(
7.
تعيين و تأمين مكان و امكانات و تجهيزات دبيرخانه با نظر مدير (توسط برگزاركننده(
8.
تبيين حدود و ثغور مالي و قانوني مسابقه براي برگزاركننده (توسط مدير(
9.
تعيين تعداد اعضاي هيئت داوري، تهيه فهرست پيشنهادي اسامي آنان، و اعلام آن به برگزاركننده و اخذ تصويب آن از وي (توسط مدير(
10.
مذاكره با نامزدهاي داوري و نهايي كردن اعضاي هيئت داوري و اخذ تصويب آن از برگزاركننده (توسط مدير(
11.
تعيين مكان هيئت داوري و دعوت از داوران براي تشكيل اولين جلسه (توسط مدير(
12.
تشكيل اولين جلسه هيئت داوري با حضور مدير براي انتخاب رئيس هيئت داوري و تعيين جزئيات ضوابط و نحوه داوري (توسط هيئت داوري(
13.
گزارش كتبي اولين جلسه هيئت داوري به برگزاركننده (توسط رئيس هيئت داوري(
14.
سازمان‌دهي و تشكيل دبيرخانه (توسط مدير(
15.
تنظيم متن آگهي مسابقه و اخذ تصويب هيئت داوري و برگزاركننده (توسط مدير(
16.
نشر آگهي (توسط مدير(
17.
تنظيم برنامه مسابقه با همكاري هيئت داوري (توسط مدير(
18.
اخذ تصويب برنامه مسابقه از هيئت داوري و برگزاركننده (توسط مدير(
19.
انجام دادن امور دبيرخانه‌اي مربوط به داوطلبان شركت در مسابقه، بررسي مدارك ارسالي ايشان، تعيين داوطلبان حايز شرايط شركت در مسابقه و اعلام به ايشان (توسط مدير(
20.
تهيه جوايز و ديپلم‌هاي افتخار (توسط مدير با همكاري برگزاركننده(
21.
تحويل برنامه مسابقه به شركت‌كنندگان حايز شرايط (توسط مدير(
22.
برگزاري جلسه‌اي با حضور مدير، اعضاي هيئت داوري، و كليه شركت‌كنندگان براي توجيه برنامه مسابقه و همه اجزاي آن، پاسخ به پرسش‌ها و رفع ابهامات، پس از توزيع برنامه مسابقه و پيش از آغاز فعاليت شركت‌كنندگان (توسط مدير(
23.
بررسي محصولات ارسال‌شده از لحاظ مطابقت با مدارك و مشخصات ذكرشده در برنامه مسابقه، و تعيين محصولات واجد شرايط، و تهيه گزارش كتبي در اين باره براي برگزاركننده و هيئت داوري (توسط مدير(
24.
انتقال محصولات واجد شرايط به مكان استقرار هيئت داوري (توسط مدير(
25.
توضيح شفاهي (و عنداللزوم كتبي) درباره محصولات براي داوران (توسط مدير(
26.
همكاري با هيئت داوري در پيشبرد روال داوري و مراعات عدالت (توسط مدير(
27.
تهيه صورت رسمي جلسه داوري و گزارش كتبي روال و نتيجه داوري براي برگزاركننده و عموم (توسط رئيس هيئت داوري(
28.
اعلان عمومي نتايج مسابقه (توسط مدير(
29.
برگزاري مراسم اعطاي جوايز (توسط مدير(
30.
برگزاري نمايشگاه، چاپ كتابچههاي راهنما، و همچنين ساير فعاليت‌هايي كه در برنامه مسابقه پيش‌بيني، يا مدير به آنها متعهد شده باشد (توسط مدير(
31.
پي‌گيري احقاق ساير حقوق شركت‌كنندگان و برگزاركننده (توسط مدير(
32.
رسيدگي به اعتراضات (توسط مدير(
33.
پي‌گيري عودت محصولات باقي‌مانده (به‌جز محصولات برنده) و محصولات راه‌نيافته به مسابقه به صاحبان آنها (توسط مدير(
34.
سازمان‌دهي و برگزاري بخش جنبي (در صورتي كه در برنامه پيش‌بيني شده باشد) در طول مسابقه (توسط مدير(

بخش5. اركان مسابقه، شرح وظايف، اختيارات، و ساير امور مربوط به آنها

.1 برگزاركننده
وظايف برگزاركننده عبارتند از:
1
ـ1. پرداخت كليه هزينه‌هاي مسابقه، از جمله دستمزد مدير و دستياران او، دستمزد داوران، جوايز مسابقه، هزينه تأمين محل دبيرخانه، هزينه خدمات اداري، انتشارات، آگهي‌ها، و برپايي نمايشگاه
1
ـ2. انتخاب مدير، تأييد داوران، تصويب متن آگهي، تصويب متن برنامه مسابقه، و تصويب متن آگهي نتايج داوري
1
ـ3. تأمين فضايي مناسب براي دبيرخانه، شامل امكاناتي از قبيل دفتر كار مدير، منشي، امكانات تكثير و چاپ، و همچنين محلي مناسب براي نمايشگاه و محل داوري، متناسب با حجم و سطح مسابقه

2. مدير
2ـ1. اهم وظايف مدير عبارتند از:
ـ هماهنگي و همكاري با برگزاركننده در جهت تبيين و تدوين نيازها و اهداف و محتواي طرح مورد نظر
ـ بررسي و پيشنهاد نوع مسابقه متناسب با موضوع آن
ـ برنامه‌ريزي، سازمان‌دهي و مديريت مسابقه در جهت نيل به اهداف آن
ـ استخدام مشاور (در صورت صلاحديد)
ـ تهيه متن اسناد لازم شامل آگهي‌ها، برنامه مسابقه، گزارش‌ها و مانند آنها
ـ تهيه صورت اسامي داوران و پيشنهاد آنها به برگزاركننده
ـ مذاكره با برگزاركننده درباره نامزدهاي داوري، مذاكره با نامزدهاي داوري، تشريح مسابقه و موضوع آن براي ايشان، ترغيب ايشان به پذيرش داوري، اخذ موافقت كتبي از آنان براي داوري مسابقه، و مشاركت دادن ايشان در تهيه و تصويب برنامه و آگهي مسابقه
ـ اداره مسابقه با مراعات عدالت كامل در ميان داوطلبان شركت در مسابقه و كساني كه به عنوان شركت‌كننده پذيرفته مي‌شوند.
2
ـ2. مدير مي‌تواند مطابق توافق‌نامه خود با برگزاركننده، دستياراني براي خود برگزيند. اين دستياران ممكن است از ميان افراد شاغل در مؤسسه برگزاركننده يا از خارج از آن باشند.
2
ـ3. مدير مي‌تواند براي طراحي محتوايي مسابقه، از جمله تدوين برنامه مسابقه، مشاوري به استخدام درآورد. مشاور متناسب با موضوع و دامنه مسابقه، ممكن است شخصي حقيقي يا حقوقي باشد.
2
ـ4. لازم است در بدو كار قراردادي ميان مدير و برگزاركننده منعقد، و طي آن جزئيات تعهدات طرفين در چارچوب آيين‌نامه حاضر و ساير قوانين قيد گردد.

3.داوران و اسلوب داوري
3ـ1. داور يا داوران بايد پيش از انتشار آگهي مسابقه انتخاب شوند.
3
ـ2. پيش از انتشار آگهي مسابقه، مدير بايد موافقت كتبي هر يك از داوران را براي داوري در آن مسابقه از ايشان اخذ كند.
3
ـ3. پس از اخذ موافقت كتبي داوران، برگزاركننده طي حكم كتبي انتصاب هر يك را به داوري در آن مسابقه به وي اعلام مي‌كند.
3
ـ4. داور يا داوران بايد متناسب با وظايف و مسئوليت خود در مسابقه دستمزد دريافت كنند. مقدار اين دستمزد متناسب است با نوع مسابقه و پيچيدگي طرح و تعداد شركت‌كنندگان، و با توافق طرفين تعيين مي‌گردد.
3
ـ5. داور موظف است ضابطه پنهان ماندن هويت صاحبان محصولات را تا پايان كار داوري و اعلام نتيجه آن از هر لحاظ مراعات كند.
3
ـ6. تماس داور با شركت‌كنندگان در طول مدت داوري مسابقه در محل دبيرخانه مسابقه و محل تشكيل جلسات هيئت داوري، و همچنين هرگونه تماس آنان در حيطه امور مربوط به مسابقه ممنوع است، مگر در مواردي كه در برنامه مسابقه پيش‌بيني شده باشد.
3
ـ7. تعداد اعضاي اصلي هيئت داوري بايد فرد باشد، از حداقل 1 نفر تا حداكثر 7 نفر. تعداد داوران بسته به نوع و موضوع و برنامه مسابقه، به پيشنهاد مدير و تأييد برگزاركننده تعيين مي‌شود. در صورتي كه تعداد داوران بيش از يك نفر باشد، بايد به ازاي هر سه نفر عضو اصلي، يك عضو علي‌البدل تعيين شود.
3
ـ8. در انتخاب داوران بايد حسن سليقه آنان، مناسبت تخصص و تجربه آنان با موضوع و پيچيدگي مسابقه، و عدالت ايشان مراعات گردد.
3
ـ9. در مسابقاتي كه به تشخيص مدير، حضور داوراني متخصص در رشته‌هايي جز معماري، شهرسازي، يا مرمت بناها و بافت‌هاي تاريخي لازم است، انتخاب ايشان به داوري بلامانع است، مشروط بر آن‌كه اكثريت اعضاي هيئت داوري همواره با معماران (يا شهرسازان، يا كارشناسان مرمت ابنيه و بافت‌هاي تاريخي در موضوعات ذي‏ربط) باشد.
3
ـ10. داوران بايد در روند تعريف مسابقه، خصوصاً تهيه برنامه مسابقه و بالاخص برنامه معماري، مشاركت داشته باشند.
3
ـ11. هيئت داوري بايد در ابتداي نخستين جلسه خود يكي از اعضاي هيئت را به رياست هيئت انتخاب كند. رئيس هيئت داوري مسئوليت هدايت جريان داوري و تهيه گزارش نهايي داوري و ايجاد ارتباط لازم ميان هيئت و مدير را بر عهده دارد.
3
ـ12. فقط كارهايي به مرحله داوري راه مي‌يابد كه مدير قبلاً مطابقت آنها با شرايط اعلام‌شده مسابقه را تأييد كرده باشد. مدير پيش از آغاز داوري در باره نحوه بررسي محصولات، مشخصات محصولات مردود و محصولات تأييدشده، به هيئت داوري گزارش شفاهي مي‌دهد، و محصولات تأييدشده را همراه با نامه رسمي حاوي شماره هر محصول كه به امضاي برگزاركننده رسيده است به رئيس هيئت تسليم مي‌كند.
3
ـ13. در جلسات هيئت داوري به‌جز داوران، مدير، و دستياران رسمي مدير، كسي حق حضور ندارد.
3
ـ14. حضور كليه داوران اصلي، و در غياب برخي از ايشان، داوران علي‌البدل، در جلسات داوري الزامي است. در موارد استثنايي به تشخيص مدير، تشكيل جلسات هيئت با حضور اكثريت اعضا بلامانع است. در اين موارد اگر جلسه با تعداد زوج تشكيل شد، در صورت تساوي آراي مثبت و منفي در دو بار رأي‌گيري، رأي رئيس هيئت داوري تعيين‌كننده خواهد بود.
3
ـ15. آگاهي از برنامه مسابقه و مراعات آن در طول داوري براي كليه داوران الزامي است، و مسئوليت حصول اطمينان از آن بر عهده رئيس هيئت داوري است.
3
ـ16. هيئت داوري مي‌تواند دو شركت‌كننده را شايسته مقام اول تشخيص دهد و انتخاب نهايي برنده اول را به نظر برگزاركننده (و در طرح‌هاي بزرگ ملي، به نظر رئيس جمهور يا نماينده تام‌الاختيار وي) منوط سازد. در اين صورت اعلان رسمي نتايج مسابقه به پس از اعلام نظر برگزاركننده (يا رئيس جمهور) موكول مي‌شود؛ و در آن، شركت‌كننده‌اي كه برگزاركننده او را شايسته تشخيص دهد برنده اول، و شركت‌كننده ديگر برنده دوم اعلام مي‌گردد.
3
ـ17. داور يا هيئت داوري نمي‌تواند هيچ شركت‌كننده‌اي را شايسته احراز مقام اول نداند؛ اما مي‌تواند عيوب محصول برنده اول را اعلام كند، و وي را شايسته واگذاري ادامه كار نداند.
3
ـ18. در مسابقات دومرحله‌اي، داور يا هيئت داوري در مرحله اول تعدادي از محصولات برتر را كه داراي شرايط ورود به مرحله نهايي‌اند انتخاب، و با ذكر دلايل انتخاب آنها را به مدير اعلام مي‌كند. برگزاركننده، صاحبان آن محصولات را كتباً به شركت در مرحله دوم مسابقه دعوت مي‌كند. داور يا هيئت داوري مي‌تواند پيشنهادهاي خود براي بهبود محصولات را جداگانه با هريك از شركت‌كنندگان مرحله دوم مطرح كند.
3
ـ19. داور يا هيئت داوري مي‌تواند مسابقه‌اي يك‌مرحله‌اي (نوع "3ـ1") را به دومرحله‌اي (نوع "3ـ2") تبديل كند. اين تصميم در صورت موافقت برگزاركننده معتبر است. در اين صورت بايد مراتب به اطلاع شركت‌كنندگان رسانده شود، و مسابقه مطابق ضوابط مسابقات نوع "3ـ1" در ميان راه‌يافتگان به مرحله دوم ادامه يابد.
3
ـ20. پس از اتمام داوري نهايي، داور هيئت داوري موظف است گزارشي كتبي مشتمل بر دلايل داوري خود را به مدير عرضه كند. مدير اين گزارش را همراه با گزارش تكميلي خود به برگزاركننده عرضه مي‌كند.
3
ـ21. رأي داور يا هيئت داوري قطعي و تغييرناپذير است، و كسي (از جمله مدير و برگزاركننده) مجاز به تغيير و تصرف در آن نيست.
3
ـ22. پس از اتمام داوري پاكت‌هاي شناسايي شركت‌كنندگان با حضور نماينده برگزاركننده، مدير، و داور يا هيئت داوري گشوده مي‌شود، هويت برندگان تعيين و ثبت مي‌گردد و طي صورت جلسه‌اي به امضاي حاضران مذكور مي‌رسد.

4.دبيرخانه دائمي و هيئت رسيدگي به اختلافات
4ـ1. دبيرخانه دائمي مرجع ثابت همه مسابقات معماري و شهرسازي كشور است.
4
ـ2. دبيرخانه دائمي توسط وزارت مسكن و شهرسازي تشكيل، و دبير دائمي، به انتخاب و زير نظر هيئت رسيدگي به اختلافات اداره مي‌شود.
4
ـ3. رئيس دبيرخانه دائمي را هيئت رسيدگي به اختلافات منصوب مي‌كند.
4
ـ4. كليه هزينه‌هاي دبيرخانه دائمي و هيئت رسيدگي به اختلافات توسط وزارت مسكن و شهرسازي پرداخت مي‌گردد.
4
ـ5. هيئت رسيدگي به اختلافات پنج عضو دارد كه به مدت دو سال انتخاب مي‌شوند: نماينده تام‌الاختيار وزير مسكن و شهرسازي، نماينده تام‌الاختيار رئيس سازمان مديريت و برنامه‌ريزي، نماينده تام‌الاختيار رئيس فرهنگستان هنر، نماينده تام‌الاختيار جامعه مهندسان مشاور ايران، و يك نفر از استادان سرشناس و زبده معماري و شهرسازي به انتخاب وزير علوم، تحقيقات، و فنآوري. جلسات اين هيئت، حسب درخواست يكي از اعضاي آن و يا به موجب دعوت دبيرخانه دائمي به محض وصول شكايت، در محل دبيرخانه دائمي منعقد مي‌شود.
4
ـ6. نحوه كار و رسيدگي به شكايات و تصميم‌گيري در هيئت رسيدگي به اختلافات طي آيين‌نامه‌اي توسط خود هيئت تعيين خواهد شد.

 



صفحه اصلي | بازگشت | حريم خصوصي كاربران |
Guest (MrtGuest)


Powered By Sigma ITID.